Kẻ vô luân

L’Immoraliste · The Immoralist · xuất bản 1902 · ISBN 9780141182992

André Gide — André Gide (1869 – 1951) — Pháp, viết bằng Tiếng Pháp. Đoạt giải Nobel Văn học năm 1947.

“Vì những tác phẩm toàn diện và có ý nghĩa nghệ thuật, trong đó các vấn đề và thân phận con người được trình bày bằng tình yêu chân lý không sợ hãi cùng cái nhìn tâm lý sắc bén.” — Lời tuyên dương của Ủy ban Nobel

Về tác giả André Gide

Nhà văn, nhà phê bình và người viết nhật ký Pháp, một trong những tiếng nói có ảnh hưởng lớn của văn học châu Âu đầu thế kỷ XX. Gide thường đặt những nhân vật được giáo dục trong kỷ luật tôn giáo và luân lý trước ham muốn sống thật với bản thân, rồi theo dõi cả sức giải phóng lẫn tổn thất mà lựa chọn ấy gây ra. Ông đồng sáng lập Nouvelle Revue Française, công khai phê phán chủ nghĩa thực dân sau chuyến đi Congo và nhận Nobel Văn học năm 1947.

Bối cảnh sáng tác

Gide xuất bản L’Immoraliste năm 1902 sau những chuyến đi Bắc Phi và nhiều năm tự chất vấn nền đạo đức Tin Lành nghiêm khắc của gia đình. Cuốn sách mang hình thức một lời thú nhận: Michel kể lại đời mình cho ba người bạn trong một đêm, còn một bức thư mở đầu buộc người đọc phải quyết định anh cần được cứu, bị xét xử hay chỉ cần được lắng nghe. Bản dịch Việt trong pipeline này được làm mới trực tiếp từ nguyên tác Pháp public-domain trên Wikisource, không dựa vào bản dịch thương mại hay bản Anh ngữ 1930 còn hạn chế quyền ngoài Hoa Kỳ.

Tóm tắt nội dung Kẻ vô luân

Michel, một học giả trẻ vừa kết hôn, mắc bệnh lao trong tuần trăng mật ở Bắc Phi. Khi giành lại sự sống, anh khám phá một thứ sức khỏe bản năng mà đời học thuật và khuôn phép trước kia đã che lấp. Trở về Pháp cùng Marceline, Michel ngày càng xem nghĩa vụ, tài sản và lòng chung thủy như những lớp vỏ phải phá bỏ—trong khi người vợ từng cứu anh bắt đầu suy kiệt.

Phân tích & di sản

Câu nói then chốt của Michel không phải lời ca tụng tự do mà là nỗi bế tắc sau tự do: thoát khỏi mình từng là chưa đủ, điều khó là biết phải làm gì với phần đời vừa được giải phóng. Gide dựng cuốn sách trên những cặp đảo chiều. Michel ốm yếu rồi hồi sinh; Marceline khỏe mạnh rồi suy kiệt. Anh từng sống cho văn bản cổ và về sau tôn thờ thân thể hiện tại; từng giữ kỷ luật rồi bị hấp dẫn bởi trộm cắp, săn trộm và mọi hành vi vượt luật. Nhưng tác phẩm không để sức sống trở thành lời bào chữa. Michel càng thành thật với ham muốn của mình, anh càng biến Marceline và những người quanh mình thành phương tiện cho cuộc thí nghiệm ấy. Nhan đề vì thế vừa đúng vừa là một cái bẫy: Gide không đưa ra một học thuyết vô luân, mà đặt người đọc trước một người kể chuyện thông minh đến mức có thể biến ích kỷ thành triết học. Văn phong trong suốt, cảnh quan Tunisia rực sáng và cấu trúc lời thú nhận kín đáo khiến phán quyết cuối cùng luôn bị trì hoãn.

Chủ đề: Tự do và trách nhiệm · Thân thể và bệnh tật · Hôn nhân · Ham muốn · Tự sự không đáng tin

🎧 Trang này có giọng đọc AI giới thiệu tác phẩm (~3 phút) — bấm “Nghe giới thiệu” trong ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Kẻ vô luân kể về điều gì?

Michel, một học giả trẻ vừa kết hôn, mắc bệnh lao trong tuần trăng mật ở Bắc Phi. Khi giành lại sự sống, anh khám phá một thứ sức khỏe bản năng mà đời học thuật và khuôn phép trước kia đã che lấp. Trở về Pháp cùng Marceline, Michel ngày càng xem nghĩa vụ, tài sản và lòng chung thủy như những lớp vỏ…

Kẻ vô luân có đáng đọc không?

Câu nói then chốt của Michel không phải lời ca tụng tự do mà là nỗi bế tắc sau tự do: thoát khỏi mình từng là chưa đủ, điều khó là biết phải làm gì với phần đời vừa được giải phóng. Gide dựng cuốn sách trên những cặp đảo chiều. Michel ốm yếu rồi hồi sinh; Marceline khỏe mạnh rồi suy kiệt. Anh từng…

André Gide đoạt giải Nobel năm nào và vì sao?

André Gide đoạt giải Nobel Văn học năm 1947, với lời tuyên dương: “Vì những tác phẩm toàn diện và có ý nghĩa nghệ thuật, trong đó các vấn đề và thân phận con người được trình bày bằng tình yêu chân lý không sợ hãi cùng cái nhìn tâm lý sắc bén.”

Khám phá thêm sách Nobel Văn học