Cái chết và kỵ sĩ nhà vua

Death and the King's Horseman · xuất bản 1975 · ISBN 9780393322996

Wole Soyinka — Wole Soyinka (sinh 1934) — Nigeria, viết bằng Tiếng Anh. Đoạt giải Nobel Văn học năm 1986.

“Người, bằng một tầm nhìn văn hoá rộng lớn và với âm hưởng thi ca, đã tạo nên tấn kịch của sự tồn tại.” — Lời tuyên dương của Ủy ban Nobel

Về tác giả Wole Soyinka

Nhà viết kịch, nhà thơ và nhà tiểu luận Nigeria, người châu Phi đầu tiên nhận giải Nobel Văn học. Ông dựng kịch từ chỗ giao nhau giữa nghi lễ Yoruba và sân khấu châu Âu, trong đó thần Ogun — vị thần của sắt, của sáng tạo và huỷ diệt — trở lại nhiều lần như một hình tượng trung tâm. Là người phê phán chính quyền quyết liệt suốt đời, ông bị biệt giam hơn hai năm trong cuộc nội chiến Biafra và về sau còn nhiều lần phải sống lưu vong.

Bối cảnh sáng tác

Vở kịch dựa trên một sự việc có thật ở Oyo, Nigeria năm 1946, khi một viên quan thuộc địa Anh ngăn nghi lễ tự nguyện chết theo vua của viên kỵ sĩ. Soyinka viết nó trong thời gian giảng dạy tại Cambridge và cho công diễn lần đầu năm 1976. Trong lời tựa của chính mình, ông cảnh báo rất gắt về cách đọc vở kịch như một cuộc “đụng độ giữa các nền văn hoá”: theo ông, người thuộc địa chỉ là chất xúc tác, còn tấn kịch thật nằm bên trong thế giới quan Yoruba.

Tóm tắt nội dung Cái chết và kỵ sĩ nhà vua

Vua xứ Oyo đã băng hà. Theo tục lệ, Elesin — viên kỵ sĩ của nhà vua — phải tự nguyện chết theo để dẫn linh hồn chủ mình sang thế giới bên kia, nếu không cả cộng đồng sẽ mất chỗ đứng trong trật tự vũ trụ. Đêm ấy, giữa chợ, Elesin chuẩn bị bước vào cái chết nghi lễ. Viên quan cai trị người Anh Simon Pilkings nghe tin và ra tay ngăn lại vì cho rằng mình đang cứu một mạng người. Olunde, con trai Elesin, vừa từ Anh trở về sau khi học y khoa, là người phải gánh lấy hậu quả của sự can thiệp ấy.

Phân tích & di sản

Điều Soyinka đòi hỏi ở người đọc phương Tây là bỏ đi phản xạ đầu tiên — rằng ngăn một cái chết bao giờ cũng đúng. Trong trật tự mà vở kịch dựng lên, việc Elesin qua đời không phải là kết thúc một mạng người mà là một hành vi giữ cho thế giới liền mạch giữa người sống, người chết và người chưa sinh; ngăn nó lại là gây ra một vết rách, chứ không phải cứu người. Nhưng vở kịch cũng không lý tưởng hoá phía nào. Elesin thất bại không phải vì người Anh mà vì chính sự bám víu của ông vào đời sống, vào người vợ mới cưới đêm ấy — và Soyinka để nhân vật tự thú nhận điều đó. Ngôn ngữ là nơi cuộc đối đầu diễn ra rõ nhất: lời của Elesin và của người đàn bà đầu chợ Iyaloja dày đặc tục ngữ, ẩn dụ và nhịp trống, trong khi vợ chồng Pilkings nói thứ tiếng Anh hành chính khô khốc, không đủ từ vựng để hiểu chuyện gì đang diễn ra trước mắt họ. Chi tiết họ mặc bộ trang phục nghi lễ egungun đi dự dạ hội hoá trang tóm gọn toàn bộ vấn đề: cái thiêng của người này là bộ đồ vui của người kia.

Chủ đề: Nghi lễ và bổn phận · Thế giới quan Yoruba · Chủ nghĩa thực dân · Cha và con · Danh dự và ý chí

Điểm đánh giá: 4.3/5 từ 4 lượt (Open Library).

Giới phê bình nói gì

🎧 Trang này có giọng đọc AI giới thiệu tác phẩm (~3 phút) — bấm “Nghe giới thiệu” trong ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Cái chết và kỵ sĩ nhà vua kể về điều gì?

Vua xứ Oyo đã băng hà. Theo tục lệ, Elesin — viên kỵ sĩ của nhà vua — phải tự nguyện chết theo để dẫn linh hồn chủ mình sang thế giới bên kia, nếu không cả cộng đồng sẽ mất chỗ đứng trong trật tự vũ trụ. Đêm ấy, giữa chợ, Elesin chuẩn bị bước vào cái chết nghi lễ. Viên quan cai trị người Anh Simon…

Cái chết và kỵ sĩ nhà vua có đáng đọc không?

Trên booknest, Cái chết và kỵ sĩ nhà vua được đánh giá 4.3/5 từ 4 lượt trên Open Library. Điều Soyinka đòi hỏi ở người đọc phương Tây là bỏ đi phản xạ đầu tiên — rằng ngăn một cái chết bao giờ cũng đúng. Trong trật tự mà vở kịch dựng lên, việc Elesin qua đời không phải là kết thúc một mạng người mà…

Wole Soyinka đoạt giải Nobel năm nào và vì sao?

Wole Soyinka đoạt giải Nobel Văn học năm 1986, với lời tuyên dương: “Người, bằng một tầm nhìn văn hoá rộng lớn và với âm hưởng thi ca, đã tạo nên tấn kịch của sự tồn tại.”

Khám phá thêm sách Nobel Văn học